Jenebra, 2 Abril 2026 – Tuir pedidu husi Provedór Direitus Umanus no Justisa Timor-Leste, Virgílio da Silva Guterres “Lamukan”, hala’o enkontru ho Sekretáriu Subkomisaun Prevensaun Tortura (SPT), João Nataf, hodi ko’alia kona-ba asuntu sira ne’ebé relasiona ho prevensaun tortura no prosesu ratifikasaun ba Protokolu Fakultativu Konvensaun KontraTortura (OPCAT).
Diskusaun ne’e foka ba rekizitu sira no pasu prátiku sira ba ratifikasaun OPCAT, partikularmente estabelesimentu Mekanizmu Preventivu Nasionál (MPM). Esplora ona modalidade institusionál oioin, inklui kriasaun ba órgaun independente foun ida ka dezignasaun ba instituisaun ida ne’ebé iha ona, hanesan Provedoria dos Direitos Humanos e Justiça (PDHJ), nu’udar NPM. Provedór mós atualiza SPT kona-ba diskusaun sira iha nível nasionál ne’ebé la’o hela no reflesaun institusionál sira, inklui envolvimentu sira ho Parlamentu no parte interesada sira Governu nian kona-ba prosesu ratifikasaun.
Sekretáriu SPT João Nataf subliña katak ratifikasaun OPCAT reprezenta pasu signifikativu ida hodi hametin protesaun ba ema sira ne’ebé lakon liberdade, hodi nota katak enkuantu Timor-Leste ratifika tiha ona Konvensaun kontra Tortura, OPCAT sei aumenta dimensaun preventiva ida ne’ebé importante. Nia subliña katak estabelesimentu NPM presiza grau aas ida independénsia funsionál nian, rekursu adekuadu, no mandatu ida ne’ebé define ho klaru ne’ebé foka ba vizita preventive duké tratamentu ba keixa sira. Nia nota liután katak NPM ida bele inkorpora iha instituisaun ida ne’ebé eziste ona, hanesan eskritóriu provedór nian, bainhira garante iha garantia sufisiente sira kona-ba autonomia, independénsia funsionáriu nian, no alokasaun orsamentu dedikadu.
Parte rua rekoñese katak Sub-Komisaun ba Prevensaun Tortura prontu atu fó orientasaun téknika no apoiu ba Timor-Leste durante prosesu ratifikasaun no implementasaun tomak. Enkontru ne’e konklui ho komprensaun partillada katak OPCAT reprezenta pasu kualitativu ida ba oin hodi hametin protesaun direitus umanus, partikularmente ba ema sira ne’ebé lakon liberdade, liuhosi sistema preventivu ida ne’ebé harii iha monitorizasaun regulár no salvaguarda institusionál.
This post is also available in: English