Ave Caicoli, Dili, Timor-Leste

info@pdhj.tl

  • tp
  • en

Provedór Apela Atu Hakonu Direitu Sosio-Ekonómiku iha Loron Internasionál Direitus Umanus

Dili, 10 Dezembru 204 – Iha Loron Internasionál Direitus Umanus ba dala 76, Provedór Direitus Umanus no Justisa Timor-Leste, Virgílio da Silva Guterres ‘Lamukan’, husu ba entidade públika sira, liu-liu Governu, atu rezolve ho urjénsia dezafiu sosio-ekonómiku ne’ebé sidadaun sira hasoru. Ko’alia iha eventu ida iha Suai Room, Timor Plaza, Guterres subliña kontraste maka’as entre Timor-Leste nia realizasaun louvável iha direitu polítiku no sivíl no violasaun persistente ba direitu ekonómiku, sosiál, no kulturál.

“Timor-Leste bele orgullu ho nia direitu polítiku no demokrátiku, nune’e mós ho nia kompromisu ba liberdade espresaun, ne’ebé klasifika entre sira ne’ebé aas liu iha Sudeste Aziátiku. Maibé, realizasaun sira-ne’e labele taka realidade katak ita-nia povu barak maka kontinua sofre tanba nesesidade sosio-ekonómiku sira ne’ebé seidauk hetan,” Guterres afirma.

Provedór refere kona-ba dadus pobreza no stunting, hodi nota katak 41.8% hosi populasaun moris iha pobreza nia laran, no 46.7% hosi labarik sira ho tinan lima mai kraik maka stunting tanba malnutrisaun. Nia hato’o preokupasaun sériu sira kona-ba implikasaun sira hosi stunting, hodi subliña ninia impaktu ba nasaun nia futuru. Labarik sira ne’ebé malnutridu hasoru dezafiu signifikativu iha saúde, edukasaun, no sira-nia abilidade atu kontribui ba dezenvolvimentu nasionál, ne’ebé hamosu ameasa ba tempu naruk ba progresu nasaun nian.

Guterres mós levanta kestaun sira ne’ebé realsioana ho kazu sira despeju nian iha Dili no Baucau, ne’ebé halo família sira balun sai dezlokadu no laiha reasentamentu adekuadu. Adisionalmente, desizaun governu nian atu la renova kontratu sira ba profesór temporáriu sira perturba ona prosesu aprendizajen iha eskola sira, enkuantu falta rekursu no falta ai-moruk sira kontinua afeta setór saúde, hodi viola liután direitu sosioekonómiku sidadaun sira-nian.

Maski iha dezafiu sira-ne’e, Provedór rekoñese Timor-Leste nia fundasaun demokrátika ne’ebé metin no subliña importánsia atu halo balansu entre direitu polítiku sira ho prioridade sosio-ekonómiku sira. “Enkuantu ita-nia progresu iha liberdade sivíl sira maka louvavel, ita tenke asegura katak ida-ne’e koresponde ho esforsu sira hodi kumpre nesesidade báziku sira ita-nia povu nian, partikularmente sira ne’ebé vulnerável liu,” nia hatutan.

Eventu ne’ebé organiza ho kolaborasaun ho USAID ne’e hetan partisipasaun husi funsionáriu superiór sira, inklui Provedóra-Adjunta, diretór sira, pesoál PDHJ, Prezidente Komisaun Funsaun Públika, Komisáriu Anti Korrupsaun, Inspetór Jerál Estadu, no konvidadu distintu sira seluk.

Enkuantu mundu selebra aniversáriu ba dala 76 Deklarasaun Universál Direitus Umanus nian, Timor-Leste hanoin fali kona-ba ninia kompromisu atu tane aas direitus umanus hotu-hotu—halo balansu ba ninia realizasaun notável sira iha liberdade polítika sira ho nesesidade sosio-ekonómiku urjente ninia populasaun nian.

This post is also available in: English

Notisia seluk

PDHJ Haforsa Konsiensia Direitus Umanus Ba Estudante sira iha Oé-Cusse

Oé-Cusse, 3 Setembru 2026 — Delegasaun Territoriál Provedoria Direitus Umanus no Justisa (PDHJ) iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse (RAEOA), ne’ebé lidera husi Diretór Bartolomeu...

PDHJ no Ministériu Administrasaun Estatál Haforsa Asesu Sidadaun ba Servisu Direitus Umanus no Governasaun Di’ak

Manatuto, 29 agostu 2026 — Provedór ba Direitus Umanus no Justisa (PDHJ) no Ministériu Administrasaun Estatál (MAE) asina ona Kontratu Interadministrativu ida ne'ebé ho...

PDHJ, F-FDTL no UADU Reforsa Kapasidade Direitus Umanus Komponente Aero F-FDTL

Baucau, 24 agostu 2026 – Provedór ba Direitu Umanu no Justisa (PDHJ), Virgílio da Silva Guterres “Lamukan”, loke programa formasaun kona-ba Papél FALINTIL-FDTL no...

PDHJ Destaka Integridade no Jestaun Responsavel ba Rekursu Públiku iha Semináriu Rejionál iha Oé-Cusse

Oé-Cusse, 18–19 Setembru 2026 – Sekretáriu Ezekutivu Provedór ba Direitus Umanus no Justisa (PDHJ), Ambrosio Graciano Soares, sai nu'udar oradór iha Semináriu Rejionál ida...