Ave Caicoli, Dili, Timor-Leste

info@pdhj.tl

  • tp
  • en

PDHJ Realiza Formasaun Konaba Boa Governasaun no Direitus Humanus ba Líder Komunitáriu sira iha Ermera

Ermera, 7 Jullu 2025 –Provedór-Adjuntu ba Boa Governasaun, Rigoberto Monteiro, ofisialmente halo abertura ba formasaun loron tolu kona-ba governasaun di’ak, mediasaun, no direitus umanus ba Líder Komunitáriu na’in 36 husi Munisípiu Ermera. Partisipante sira inklui Xefe Suku husi Postu Administrativu Ermera, Railaco, Hatulia A, Hatulia B, Letefoho, no Atsabe.

Iha diskursu abertura Provedór-Adjuntu Monteiro subliña importánsia husi formasaun ne’e, hodi haktuir katak esensiál tebes ba Xefe Suku sira atu kompriende prinsípiu direitus umanus no governasaun di’ak iha kontestu Timor-Leste.

“Bainhira ita-boot sira hasoru malu ho ita-boot sira-nia komunidade sira iha konsellu suku sira, ita-boot sira tenke bele introdús no esplika kona-ba direitu povu nian, xefe suku sira-nia knaar no podér, no ligasaun entre governasaun lokál no nasionál. Koñesimentu ida-ne’e fó dalan ba ita-boot sira atu fó apoiu ba instituisaun sira hanesan PDHJ no entidade governu nian sira seluk hodi hametin knaar komunidade nian iha dezenvolvimentu nasionál,” dehan Monteiro.

Nia salienta katak proteje direitus umanus iha nivel komunidade nu’udar responsabilidade prinsipál ida husi Xefe Suku sira. Ida-ne’e inklui responde ba nesesidade sira hosi grupu vulneravel sira, partikularmente ema ki’ak sira no ema ho defisiénsia sira. “Xefe suku ténke ativu identifika no rezolve problema lokál sira, hanesan fasilita asesu ba servisu ba ema sira ne’ebé labele la’o ona ba eskritóriu governu nian,” nia akresenta.

Monteiro mós fó hanoin katak Xefe Suku sira serve nu’udar liña oin ba administrasaun lokál, dalabarak kaer dokumentasaun xave no servisu ba sira-nia komunidade. “Ita-boot sira maka autoridade ne’ebé besik liu ba povu no eleitu diretamente hosi sira. Ida-ne’e krusiál katak ita-boot mantein koordenasaun ne’ebé efetivu ho administrasaun munisipál hodi asegura prestasaun servisu públiku sira ne’ebé la’o ho di’ak,” nia hatete.

Nia realsa liu tan katak boa governasaun signifika rezolve problema bazeia ba nesesidade komunidade nian. Tanba Xefe Suku sira dalaruma hetan fiar atu jere fundu públiku sira ne’ebé aloka hosi governu sentrál ka munisípiu, sira-nia responsabilizasaun administrativa no finanseira importante tebes.

“Formasaun ida ne’e hanesan oportunidade ida atu hakle’an ita-boot nia koñesimentu iha governasaun, direitus umanus, no prestasaun servisu públiku. Ami enkoraja ita-boot sira atu envolve tomak durante loron tolu ne’e,”dehan Provedór-Adjuntu.

Nune’e mós ko’alia iha eventu ne’e, José da Costa Gomes, Sekretáriu Administrasaun no Finansas husi Autoridade Munisípiu Ermera repete fali mensajen Provedór-Adjuntu nian. Nia husu ba partisipante sira atu aproveita didi’ak formasaun ne’e atu nune’e bele hasa’e sira-nia kapasidade atu responde ho profisionál no efetivu ba dezafiu komunidade nian liuhosi mediasaun, jestaun finanseira ne’ebé responsavel, no abordajen sira ne’ebé bazeia ba direitus umanus.

Treinamentu ne’e ho objetivu atu harii abilidade lideransa komunitária sira atu nune’e sira bele kontribui ho signifikativu ba dezenvolvimentu lokál no fahe sira-nia koñesimentu ho ema seluk iha sira-nia komunidade.

Inisiativa ida-ne’e realiza bazei ba asinatura Nota Entendimentu (MoU) entre Provedoria dos Direitos Humanos e Justiça (PDHJ) no Ministériu Administrasaun Estatál iha tinan 2024.

Formasaun ne’e hala’o iha Salaun Administrasaun Munisípiu Ermera iha Gleno, husi loron 7 to’o loron 9 fulan jullu tinan 2025, no fasilita husi formadór sira husi PDHJ no MAE.

This post is also available in: English

Notisia seluk

Mensájen husi Provedór Direitus Umanus no Justisa ba Selebrasaun Tinan Foun Xinés  2026

Dí1i, 17 fevereiru 2026— Ohin,  ita hamutuk ho ita nia maun no alin sira husi desendénsia Xíneza hodi selebra festividade importante liu iha kalendáriu...

KOMUNIKADU IMPRENSA-PDHJ Saúda Desizaun Governu Nian Hodi Suspende Rekrutamentu PNTL no Lansa Investigasaun Independente

Dí1i, 12 fevereiru 2026— Iha loron 11 fevereiru 2026, IX Governu Konstitusionál, liuhosi Konsellu Ministru, aprova projetu Rezolusaun Governu ne’ebé aprezenta hosi Ministru Interiór,...

KOMUNIKADU IMPRENSA-PDHJ Analiza Keixa Sira Kona-Ba Prosesu Rekrutamentu Kadetes PNTL 2025/2026

KOMUNIKADU IMPRENSA 09 fevereiru 2026 PDHJ Analiza Keixa Sira Kona-Ba Prosesu Rekrutamentu Kadetes PNTL 2025/2026 no Identifika Evidénsia Ilegalidade no Violasaun ba Prinsípiu Konstitusionál Sira Dili,...

KOMUNIKADU BA IMPRENSA –  Gabinete Provedoria dos Direitos Humanos e Justiça (PDHJ) Anúnsia Relokalizasaun Temporária

Dili, 30 janeiru 2026– Gabinete Provedoria Direitus Umanus no Justisa (PDHJ) sei hala'o nia operasaun (servisu) husi fatin temporáriu iha Excelsior Resort, Behoris, Prais dos Coqueiros Avenida de...