PDHJ Partisipa iha Konferénsia Anuál SEANF ba dala 23, Hametin Kooperasaun Rejionál kona-ba Direitus Umanus

KUALA LUMPUR, Malázia, 19 Novembru 2026 –Provedoria Direitus Umanus no Justisa (PDHJ) partisipa iha Konferénsia Anuál ba dala 23 hosi Fórum Nasionál Direitus Umanus Sudeste Aziátiku (SEANF), ne’ebé hala’o iha loron 17–19 novembru 2026 iha Kuala Lumpur, Malázia. Delegasaun PDHJ ne’e lidera husi Provedór Direitus Humanus no Justisa, Virgílio da Silva Guterres “Lamukan”, akompaña husi Provedóra-Adjunta Direitus Umanus, Maria Marília da Costa, Xefe Gabinete Áureo José António Sávio no membru delegasaun sira seluk. Organiza hosi Komisaun Direitus Umanus Malázia nian (SUHAKAM), nu’udar Prezidente SEANF nian ba tinan 2026, konferénsia ne’e halibur instituisaun membru sira hodi halo revizaun ba dezenvolvimentu direitus umanus rejionál sira, hametin kooperasaun institusionál no diskute prioridade estratéjiku sira Fórum nian iha futuru.

SEANF hanesan rede rejionál ida hosi Instituisaun Nasionál Direitus Umanus (NHRIs) independente sira iha Sudeste Aziátiku, ne’ebé estabelese atu hametin kooperasaun, promove troka esperiénsia no avansa protesaun no promosaun direitus umanus iha rejiaun tomak. Tuir desizaun Konsellu SEANF nian ne’ebé fó sai iha loron 1 outubru 2026 hodi deskualifika adezaun Myanmar nian, ne’ebé maka rekorda iha Konferénsia Anuál, Fórum ne’e nune’e agora daudaun kompostu hosi instituisaun membru lima: Komisaun Nasionál Direitus Umanus Indonézia nian (Komnas HAM), Komisaun Nasionál Direitus Umanus Tailándia nian (NHRCT), Komisaun Direitu Umanu Filipina nian (CHRP), Komisaun Direitus Umanus Malázia nian (SUHAKAM) no Provedoria Direitus Umanus no Justisa Timor-Leste (PDHJ).

Durante konferénsia, Provedór aprezenta PDHJ nia dezenvolvimentu no atividade sira dezde Reuniaun Grupu Traballu Tékniku Daruak SEANF nian. Aprezentasaun ne’e destaka instituisaun nia serbisu iha nia área estratéjiku lima: polítika públika, promosaun, prevensaun, protesaun no fortalesimentu institusionál. Dezenvolvimentu prinsipál sira inklui haforsa fiskalizasaun konstitusionál no legál, habelar edukasaun no formasaun direitus umanus, monitoriza fasilidade detensaun no protesaun sosiál, trata keixa sira, no avansa reforma institusionál no kooperasaun hodi lori PDHJ nia servisu besik liu ba komunidade sira.

Konferénsia ne’e mós fornese plataforma ida ba membru SEANF no Komisaun Intergovernamentál ASEAN kona-ba Direitus Umanus (AICHR) hodi troka hanoin kona-ba dezafiu direitus umanus komún no esplora oportunidade ba kooperasaun rejionál. Diskusaun sira kobre negósiu no direitus umanus, protesaun ambientál, mudansa klimátika, migrasaun forsada, refujiadu no ema sira ne’ebé laiha estadu, no mós proposta dezenvolvimentu Mekanizmu Inter-NHRI ida hodi hametin kooperasaun hodi rezolve kestaun direitus umanus transfronteirisu sira. Enkontru ne’e esplora liután área potensiál sira kolaborasaun nian entre SEANF no AICHR, inklui fahe informasaun ne’ebé maka’as liu, referénsia sira no asaun koordenada kona-ba preokupasaun direitus umanus rejionál sira.

Aleinde ne’e, PDHJ kontribui atualizasaun liuhosi Grupu Traballu Komunikasaun Estratéjiku (SCWG) SEANF nian, hodi destaka estatutu website SEANF nian no propoin aprosimasaun ida ne’ebé sustentável no sentralizadu liu ba nia hosting no jestaun téknika hodi apoia nia reativasaun. Konferénsia ne’e mós halo revizaun ba implementasaun Planu Estratéjiku SEANF 2022-2026 no diskute prioridade sira ba Planu Estratéjiku 2026-2030 ne’ebé sei mai, ho énfaze ba fortalesimentu institusionál, independénsia, kapasitasaun no solidariedade rejionál. Diskusaun sira inklui mós kooperasaun potensiál entre SEANF no Institutu Dinamarka ba Direitus Umanus (DIHR) hodi apoia inisiativa direitus umanus rejionál no nasionál sira.

Konferénsia ne’e konklui ho adosaun ba prioridade institusionál prinsipál sira no diskusaun liután kona-ba hametin SEANF nia Rejimentu, kooperasaun rejionál no protesaun ba grupu vulneravel sira. Nune’e mós marka entrega formál Prezidénsia SEANF nian husi SUHAKAM ba Komisaun Direitus Umanus Filipina nian (CHRP), ne’ebé sei asume Prezidénsia ba tinan 2027. Liuhusi ninia partisipasaun, PDHJ reafirma ninia kompromisu atu hametin SEANF nu’udar rede rejionál ne’ebé kredível, independente no efetivu no promove esforsu koletivu no promove esforsu umanu direitu sira, hametin governasaun di’ak no rezolve dezafiu direitus umanus ne’ebé mosu iha Sudeste Aziátiku tomak.

This post is also available in: English

Notisia seluk

PDHJ Partisipa iha Eventu Laterál SEANF kona-ba Avansa Responsabilidade no Justisa iha ASEAN

KUALA LUMPUR, Malázia, 19 Novembru 2026 – Provedór Direitus Umanus no Justisa Timor-Leste, Virgílio da Silva Guterres “Lamukan”, partisipa iha eventu laterál Fórum Nasionál...

RASP Hala’o Diskusaun Meza Redonda Dahuluk iha 2026 hodi Hametin Kooperasaun kona-ba Prizioneiru sira-nia Direitus Umanus

Dili, 22 outubru 2026 — Rede Apoiu Servisu Prizionál (Rede Apoiu Servisu Prizional – RASP), liuhosi Asosiasaun HAK, hala’o diskusaun meza redonda dahuluk tinan...

OHCHR Realiza Misaun Avaliasaun Nesesidade Hodi Hametin Kapasidade Institusionál PDHJ nian iha Timor-Leste

Dili, 21 Outubru 2026 —Provedoria Direitus Umanus no Justisa (PDHJ) Timor-Leste nian ohin hala'o enkontru abertura ida ho delegasaun ida husi Gabinete Komisáriu Aas...

PDHJ, Unidade Asesoria Direitus Umanus ONU no Sentru Formasaun Polisia Haforsa Kapasidade Direitus Umanus Ofisial Polisia Dili

Dili, 20 outubru 2026 – Ekipa formadór husi Provedoria Direitus Umanus no Justisa (PDHJ), Unidade Asesoria Direitus Umanus Nasoens Unidas (UADU), no Sentru Formasaun...