Ermera, 14 setembru 2026 – Ekipa Formador ne’ebé kompostu husi Provedoria Direitus Umanus no Justisa (PDHJ), Unidade Asesoria Direitos Umanus (UADU) ONU iha Timor-Leste, FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) kontinua fahe formasaun kona-bá, knaar FALINTIL-FDTL no Direitus Umanus ba membru FALINTIL-FDTL destakadu Gleno nain 25 kompostu husi Feto ida no mane 24 iha.
Segundu Komandante, I Batalião Kapitaun Gaspar da Silva, apela ba nia membru sira atu partisipa ho masimu iha formasaun refere, tanba treinamentu ida ne’e importante tebes atu aumenta sira nia kuñesementu no kompriensaun kona-bá direitus umanus, dever no responsabilidade liu-liu ba Militar sira ne’ebé maka ezerse funsaun hanesan Militar operasional ne’ebé mak besik liu ho komunidade sira.
“Hau hein katak treinamentu ida ne’e bele fó oportunidade ba ita atu aprende buat foun no fahe esperiensia foun ba malu nune’e bele haforsa ita nia kapasidade profisional. Hanesan membru FALINTIL-FDTL ita iha responsabilidade atu defende nasaun, povu no soberania Timor-Leste. Sempre ho respeitu ba iha dignidade no direitus fundamental ema hotu-hotu nian,” dehan, Segundu Komandante I Batalião Kapitaun Gaspar da Silva iha abertura ba formasaun iha Kampaun FALINTIL-FDTL Gleno.
Nia hatutan, ho disiplina, responsabilidade no respeita ba iha direitus umanus bele hametin FALITIN-FDTL ne’ebé maka profisionál no servisu ba iha servisu interese nasaun ninian.
“Tanba ne’e agradese tebes ba iha PDHJ ne’ebé fo tempu mai to iha Ermera hodi fasilita frmasaun ba ami nia membru sira hodi sai membru ida ne’ebé maka profisionál no iha kapasidade atu serve nasaun ida ne’e.”
Provedór Direitus Umanos no Justisa, Virgílio da Silva Guterres “Lamukan” iha abertura no iha tempu hanesan fahe materia papel PDHJ ba formandu sira haktuir, PDHJ nia ezisténsia hanesan mós ezistensia FALINTIL-FDTL nian ne’ebé ke mós tuir konstituisaun nia eziste atu defende soberania. Soberania ida ne’e katak, soberania la’os rai mamuk. Timor soberanu tanba iha iha nia povu, nasaun, kultura no identidade.
“Entaun FALINTIL eziste hanesan forsa defeza atu defende soberania, soberania ida ne’ebé ke sidadaun sira maka halo rai ne’e sai soberanu. Entaun iha relasaun ho defeza nasionál no relasaun ho protesaun ba sidadaun sira nia direitu.”
Iha fatin hanesan, Asesóra Seniór Direitus Umanus UADU, Raja Azwa Petra hateten, Militár iha responsabilidade importante atu proteje nasaun, mantein seguransa, no serve povu Timor-Leste. Ho responsabilidade ida-ne’e iha mós obrigasaun importante atu respeita no proteje direitus umanus iha sirkunstánsia hotu-hotu. Direitus Umanus la ketak hosi militár nia servisu. Sira hanesan parte esensiál ida husi servisu militár profisionál.
Formasaun ne’e nia objetivu la’ós de’it atu estuda padraun direitus umanus internasionál hanesan teoria ida. Ida ne’e hanesan oportunidade ida atu aprende no diskute oinsá bele aplika padraun hirak-ne’e iha ita-nia responsabilidade profisionál loroloron nian.
Nia enkoraja partisipante sira hotu atu husu pergunta, fahe sira-nia esperiénsia, diskute dezafiu prátiku, no aprende ba malu. Karik iha situasaun sira ne’ebé aplikasaun prinsípiu direitus umanus la’ós simples. Tanba ne’e diskusaun sira-ne’e importante tebes.
Atividade formasaun ne’e rasik realiza iha loron 14 to’o 18 setembru 2026 iha Kampaun Postu Destakamentu FALINTIL-FDTL Gleno, Munisípiu Ermera.
This post is also available in: English


