Dili, 30 janeiru 2026– Gabinete Provedoria Direitus Umanus no Justisa (PDHJ) sei hala’o nia operasaun (servisu) husi fatin temporáriu iha Excelsior Resort, Behoris, Prais dos Coqueiros Avenida de Portugal, Dili, Timor-Leste hahú 12 janeiru 2026. Relokalizasaun provisóriu ne’e atu asegura kontinuasaun atendementu ba publiku no fo biban ba preparativu sira ba konstrusaun edifisiu foun PDHJ ni’an.
Edifísiu permanente PDHJ nian daudaun ne’e iha hela prosesu konkursu ba konstrusaun foun no nia kondisaun la seguru no la adekuadu ba operasaun loroloron. Tanba ne’e, mudansa temporáriu ne’e nesesáriu atu asegura servisu públiku sira laiha interupsaun, salvaguarda konfidensialidade ba tratamentu kazu sira no permite instituisaun atu kontinua kumpre nia mandatu konstitusionál ho efetivu.
Bainhira hili instalasaun temporáriu ne’e, PDHJ fó prioridade atu asegura uluk edifísiu governu nian ne’ebé la uza ka abandonadu, inklui instalasaun sira hanesan eis edifísiu Tribunal de Recurso no Casa Europeia no halo negosiasaun estensiva ba espasu alternativu ho kustu aluga ne’ebé ki’ik liu. Maibé, opsaun sira-ne’e hatudu katak la viavel tanba edifísiu governu nian balu iha kondisaun fíziku ne’ebé ladi’ak, balu la disponibiliza no balu la kumpre rekizitu operasionál sira. Limitasaun adisionál sira inklui espasu ne’ebé la sufisiente, folin ne’ebé liu valór merkadu ne’ebé razoavel, asesibilidade limitadu, falta kapasidade estasionamentu ne’ebé adekuadu (mínimu fatin para karreta 20 no fatin para motor 20-50), no inkapasidade atu kumpre ezijénsia operasionál no seguransa esensiál sira ba funsionáriu no keixa na’in sira.
Maske Artigu 3 husi Dekretu-Lei n.º 1/2025 loron 8 fulan janeiru (Kódigu Aprovizionamentu no Kontratu Públiku) esklui kontratu ba arrendamentu bens imóveis husi rejime aprovizionamentu públiku, PDHJ, tuir ninia knaar nu’udar promotór governasaun di’ak, voluntariamente hala’o pedidu kotasaun ho kritériu operasionál tékniku bazeia ba merkadu hodi identifika fatin ida ne’ebé adekuadu. Aprosimasaun ida-ne’e hala’o atu asegura transparénsia, justisa no responsabilizasaun iha prosesu selesaun. Tuir prosesu ida-ne’e, Excelsior Resort identifika nu’udar opsaun ne’ebé kompletamente kumpre PDHJ nia nesesidade institusionál no padraun operasionál mínimu.
Eskritóriu temporáriu ne’ebé maka PDHJ hili dezeña atu akomoda instituisaun nia estrutura operasionál tomak, inklui espasu ba totál membru funsionáriu 124 iha diresaun sentrál hotu-hotu no unidade apoiu sira:
- Diresaun Rekursus Umanus
- Diresaun Administrasaun no Finansas
- Diresaun Asisténsia Públika
- Diresaun Investigasaun
- Diresaun Fiskalizasaun no Rekomendasaun
- Unidade Asisténsia Jurídika, Administrativa, no Peskiza
- Gabinete Sekretáriu Ezekutivu
- Gabinete Inspesaun Jerál
- Eskritóriu Relasaun Públika no Kooperasaun Institusionál
- Eskritóriu provedor no nia adjuntu na’in-rua
Eskritóriu temporariu ne’e fornese fasilidade mínimu ne’ebé presiza ba PDHJ atu funsiona ho efetivu, inklui área seguru ba entrevista konfidensiál, espasu administrativu no arkivu, asesibilidade públiku no padraun seguransa ne’ebé apropriadu.
Durante prosesu tomak, PDHJ nia kritériu prinsipál sira maka:
- Akomoda ho seguru pesoál no unidade operasionál sira hotu,
- Mantein efisiénsia operasionál tomak,
- Proteje konfidensialidade no dignidade husi keixa-na’insira no
- Prevene interrupsaun ruma ba ninia servisu públiku sira.
Enkuantu servisu hosi eskritóriu temporáriu, PDHJ nakloke nafatin atu simu sujestaun foun sira no kontinua buka ho ativu edifísiu governu ka públiku sira ne’ebé disponivel no mós opsaun sira arrendamentu nian ne’ebé baratu liu maibé nafatin prienxe kritériu tékniku, operasionál no seguransa instituisaun nian.
PDHJ klarifika liután katak alokasaun orsamentu ba aluga eskritóriu temporáriu prevee tiha ona iha enkuadramentu orsamentu ne’ebé Parlamentu Nasionál aprova ona iha proposta OGE 2025 ni’an. Iha 2024, Governu aprova planu atu konstrui edifísiu permanente PDHJ foun no prosesu preparatóriu sira, inklui vizita ba fatin sira, hala’o ona. Maibé prosesu konstrusaun kanseladu iha Setembru 2024, rezulta konstrusaun la hahu iha tinan 2025 nia-laran no governu foin deside fila-fali atu harii edifisiu ne’e iha 2025 nia rohan, konsekuentemente, PDHJ oras ne’e uza hela liña orsamentu ne’ebé aloka tiha ona ba arendamentu eskritóriu temporáriu hodi garante kontinuidade operasionál enkuantu prosesu konstrusaun la’o hela. Kustu líquido mensál arendamentu eskritóriu temporáriu hamutuk US$ 22.600,00.
PDHJ subliña katak fundu sira ne’ebé uza ba arrendamentu la’ós foti hosi rúbrika orsamentu sira seluk, maibé mai hosi alokasaun ne’ebé iha no aprova ona. Aprosimasaun ida-ne’e tuir duni regra no prosedimentu finanseiru sira ne’ebé aplikavel. Kualkér dezentendimentu iha nível polítika kona-ba inkluzaun ba alokasaun ida-ne’e lolos diskute durante prosesu debate orsamentu iha Parlamentu Nasionál. Maski nune’e, PDHJ respeita no valoriza opiniaun no sujestaun hotu-hotu ne’ebé ho objetivu atu haburas polítika ne’ebé di’ak liu ne’ebé reflete nasaun nia realidade.
Kustu arendamentu nian ne’e reflete nesesidade operasionál fundamentál sira no taxa merkadu ne’ebé maka prevalese. PDHJ subliña katak despeza ida-ne’e la’ós estraga fundu públiku, maibé kustu operasionál ne’ebé nesesáriu no temporáriu iha sirkunstánsia esepsionál. Kontratu ne’e ba durasaun fiksu, ba tempu badak hodi hein konstrusaun edifísiu permanente nian remata.
Maski iha dezafiu, PDHJ nia serbisu labele no sei labele hetan perturbasaun ka interopsaun. PDHJ nu’udar instituisaun estadu independente ne’ebé estabelese tuir Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timor-Leste, ho nia mandatu tuir Artigu 27 no define liután iha Artigu 150 no 151. Nu’udar entidade Estadu nian, PDHJ sei kontinua dezempeña nia funsaun iha prosesu dezenvolvimentu nasionál no prosesu konstrusaun estadu, iha independénsia tomak no ba interese públiku.
Nu’udar instituisaun ne’ebé dedika ba transparénsia no akuntabilidade, PDHJ sei kontinua hala’o nia knaar sira ho padraun responsabilidade fiskál ne’ebé aas liu ne’ebé públiku hein. Desizaun ida-ne’e foti de’it atu garantia prestasaun servisu ne’ebé la interompe durante períodu tranzisaun ida-ne’e. PDHJ reafirma katak nia mandatu prinsipál konstitusionál, atu defende direitus umanus, promove justisa no garante governasaun di’ak, presiza baze operasionál ida ne’ebé funsionál no seguru.
– REMATA –
****
Kontaktu Mídia:
📞 Tel: (+670) 77709837, 78566745
📧 Email: media@pdhj.tl / abernardino@pdhj.tl no janadacruzsalsinha@gmail.com 🌐 Website: www.pdhj.tl
📘 Facebook: PDHJ Timor-Leste
🔗 LinkedIn: PDHJ Timor-Leste
📸 Instagram: @pdhj_timorleste
🎵 TikTok: @PDHJ_TimorLeste
This post is also available in: English


