Ave Caicoli, Dili, Timor-Leste

info@pdhj.tl

  • tp

PDHJ Hato’o Relatoriu Final no Rekomendasaun Husi Rejultadu Investigasaun kona-ba Violasaun Direitus Humanus no Violasaun Governasaun Di’ak Hamutuk 73

Provedoria dos Direitos Humanos e Justiça (PDHJ) hanesan Ins tituisaun Nasional Independente ne’ebe iha kna’ar importante atu proteje no promove direitus umanus no promove boa governasaun. To’o iha fulan Jullu 2015 PDHJ públika ona relatoriu investigsaun ho rekomendasaun hamutuk 73. Relatoriu refere kompostu husi kazu violasaun direitus umanus 33 no kazu violasaun governasaun di’ak hamutuk 40. Kazu refere PDHJ liu husi Diresaun Direitu Umanus, Departamentu Investigasaun finaliza relatoriu final investigasaun no rekomendasaun kona-ba violasaun direitus umanus hamutuk kazu 7 no relatoriu badak hamutuk 26. Relatoriu no rekomendasaun Provedor hato’o ona ba instituisaun respondente hodi implementa tuir sira-nia kompetensia.

Instituisaun ne’ebé PDHJ hato’o ona rekomendasaun ba kazu violasaun direitus umanus mak hanesan:

  1. Ministériu Administrasaun Estatal (Diresaun Nasional do Desenvolvimentu Comunitária e Apoiu Sucos (DNDCAS) kazu 1
  2. Ministeriu Edukasaun (Inspectora Geral Ministeriu Edukasaun kazu 1
  3. Komando Jeral PNTL-Departamentu Justisa-PNTL hamutuk kazu 5, no kazu refere kopia mos ba Ministeriu Interior.

Husi kazu 7 refere PDHJ rekomenda hotu ba Ministeriu Públiku hodi halo prosesu krime.

Tipu violasaun direitus umanus mak hanesan direitu ba liberdade, integridade no seguransa spesifikamente tortura ka tratamentu kruel, la’os umanu no degradante (Taklu) no detensaun arbitraria. Iha mos violasaun governasaun la di’ak maka mosu ilegalidade formal no administrasaun la di’ak (sistema kontrolu disiplina la eifikas).

Investigasaun kazu violasaun governasaun di’ak, PDHJ liu husi Diresaun Boa Governasaun, Departamentu Investigasaun hato’o ona relatoriu ho rekomendasaun ba kazu hamutuk 40. Relatoriu refere kompostu husi:

  1. Relatoriu final investigasaun no rekomendasaun hamutuk 14
  2. Relatoriu final no sujestaun hamutuk 16
  3. Relatoriu badak hamutuk 10.

Ministeriu no Instituisaun ne’ebé simu rekomendasaun kompostu husi:

  1. Ministériu Solidariedade Sosial (MSS) hamutuk 19
  2. Ministério Administrasaun Estatal hamutuk 18
  3. Ministério Edukasaun hamutuk 3
  4. Komisaun Funsaun Públika hamutuk 4.

Tipu violasaun governasaun di’ak ne’ebé akontese mak hanesan, mal-administrasaun hamutuk 20, sees husi poder 7 no ilegalidade 3.

Dili, 31 Jullu 2015

Dr. Silverio Pinto Baptista

Provedor

Notisia seluk

Mensájen husi Provedór Direitus Umanus no Justisa Iha Okaziaun Komemorasaun Loron Nasionál Veteranu Sira Ni’an 3 Marsu 2026

Saudasoens ba Veteranus no Maluk sira hotu, Iha loron 3 fulan marsu, ita selebra Loron Nasionál Veteranu sira nian. Ha’u nia hakru’uk boot ba sira...

PDHJ Submete Rekomendasaun Ofisial ba Parlamentu hodi Ratifika OPCAT

Díli, 27 fevereiru 2026- Provedoria dos Direitos Humanos e Justiça (PDHJ) formalmente aprezenta ona rekomendasaun ida ba Parlamentu Nasionál hodi insiste ratifikasaun ba Protokolu...

PDHJ ho ONU Konklui Treinamentu Direitus Umanus ba Polisia Militar F-FDTL

Díli, 27 fevereiru 2026 –Membru Polísia Militár Falitil-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) sira kompleta ona programa treinamentu espesializadu durante loron lima ne’ebé ho objetivu atu...

Mensájen husi Provedór Direitus Umanus no Justisa ba Selebrasaun Tinan Foun Xinés  2026

Dí1i, 17 fevereiru 2026— Ohin,  ita hamutuk ho ita nia maun no alin sira husi desendénsia Xíneza hodi selebra festividade importante liu iha kalendáriu...