Dili: Provedor de Direitos Humanos e Justiça, Sr. Virgílio da Silva Guterres “Lamukan” halo abertura ba Formasaun Ba Membru FALINTIL-FDTL nain 25, kompostu husi feto 2 no mane 23, husi Komponente Naval Hera Kona-ba kna’ar FALINTIL-FDTL liga ba direitu umanus.
“Treinamentu ne’e sai hanesan referensia ida nebe bele aumenta ita bo’ot sira nia kuñesementu iha direitus umanus nian, nune’e bainhira fila ba ita bot sira nia fatin servisu, bele implementa iha ne’ebá,” hateten, Provedor de Direitos Humanos e Justiça, ba formandu sira iha Komponente Naval Hera, bainhira abertura atividade Formasaun Direitus Umanus.
Kapasitasaun ba membru F-FDTL ne’e ho objetivu prinsipal mak atu profisionaliza liu tan forsa Timor-Leste nian hodi hala’o kna’ar no respeitu ba ordem husi konstituisaun nian nomós leis ka regulamentus sira seluk ne’ebé vigora FALINTIL-FDTL sira nia kna’ar.
Nia hatutan,formasaun ne’e Sei kontribui ba objetivu dezenvolvimentu sustentavel liu-liu iha meta 16 kona-ba dame, Justisa no instituisões solida, kontribui ba vizaun planu estrategia dezenvimentu nasional 2011-2030, planu forsa 2020 nomós kontribui ba implementasaun Relatorio Chega hosi komisaun apoiamentu, verdade no rekonsiliasaun no relativu husi komisaun verdade no amizade.
Iha fatin hanesan, Capitão de Fragata, Guido Guterres da Silva, mós afirma katak, apresia tebes ho formasaun ne’e tanba husi formasaun ne’e bele fahe matenek no esperensia ne’ebé iha, ba Soldadu sira no ofisiais sira atu nune’e sira bele hatene oinsa bele hala’o sira nia misaun ho diak iha futuru.
Iha intervensaun nia nia haktuir ba formandu sira katak, ema seluk iha vontade hakarak fahe sira nia matenek tanba ne’e sira mós tenki iha vontade diak hodi simu nune’e bele hetan rezultadu ida nebé diak, tanba bainhira la iha vontade atu simu mak ema ida ne’ebé atu fahe nia matenek nia vontade sei la iha.
Tanba ne’e ba forsa Armadas sira ne’ebé mak tuir formasaun ne’e tenki fokus hodi partisipa masimu iha formasaun ne’ebé mak sei realiza durante semana ida ne’e, tanba formasaun ne’e diak ba futuru Forsas Armadas nian, tanba kada asaun ne’ebé mak Forsa Armadas sira halo ema la temi pesoal ida-idak nia naran maibe, ema temi instuisaun FALINTIL-FDTL nia naran.
“Tanba ne’e hakarak enkoraza ita bo’ot sira aprende ho fuan hodi bele hetan rezultadu ida ne’ebé diak, tanba iha terenu mak foin justifika valor husi formasaun ida ne’e katak imi aprende ona no halo tuir ka lae.” hatutan, Capitão.
Alende ne’e, formasaun ne’e rasik hahu implementa husi tinan 2018-2022 realiza bazeia ba kooperasaun servisu entre PDHJ, Instituisaun FALINTIL-FDTL, no apoiu husi UADU-ONU iha Timor-Leste. Liu husi asina akordu hamutuk iha tinan 2018 no hala’o renovasaun iha loron, 24 Novembru 2022. Ho objetivu atu hasa’e konesimentu no Pratika direitus umanus iha kna’ar loron-loron nian nomos bele prepara membru FALINTIL-FDTL sai professional no di’ak liu, ne’ebé hatene regras no norma sira, lei nasional no lei internasional hodi respeita nafatin ba direitus umanus bainhira partisipa no kontribui ba misaun manutensaun paz ONU nian iha mundu rai klaran.
Entretantu Formasaun ne’e rasik realiza iha Komponente Naval Hera, durante loron Lima hahu husi Loron, 18-22 Março 2024, no realiza iha Komponente Naval Hera no fasilita husi treinador PDHJ, UADU, Ministeriu Defeza no FALINTIL-FDTL.
