Dili, 27 janeiru 2026 – Provedór-Adjuntu ba Boa Governasaun, Rigoberto Monteiro, reprezenta Provedoria Direitus Umanus no Justisa (PDHJ) deskreve papél krítiku no komplementár sira hosi Estadu, ASEAN, no Instituisaun Nasionál Direitus Umanus (NHRI, sigla Ingléz) nian iha protesaun ba traballadór migrante sira durante semináriu nasionál “Migrasaun Internasionál no Direitus Umanus”. Ko’alia kona-ba tópiku “Mekanizmu Protesaun ba Traballadór Migrante sira husi Perspetiva Estadu, AICHR, no PDHJ (NHRI),” Monteiro destaka realidade dupla Timor-Leste nian nu’udar tantu nasaun orijen ba traballadór timoroan sira iha rai-li’ur no destinu ba traballadór estranjeiru, subliña nesesidade ba enkuadramentu legál sira ne’ebé metin no ezekusaun ne’ebé efetivu.
Provedór-Adjuntu fó sai detalle kona-ba obrigasaun distintu sira hosi atór ida-idak. Nia esplika katak Estadu nia devér prinsipál maka atu respeita no proteje direitu sira liuhosi lei nasionál sira, programa empregu iha rai-li’ur ne’ebé estruturadu, no adezaun ba konvensaun internasionál sira hanesan Konvensaun ONU nian ba Traballadór Migrante sira. Ba Komisaun Intergovernamentál ASEAN nian kona-ba Direitus Umanus (AICHR), papél maka atu haburas kooperasaun rejionál, korrente direitu traballadór migrante sira nian iha pilar sira ASEAN nian, no rekomenda mekanizmu monitorizasaun rejionál sira ne’ebé maka’as liu. Nu’udar Instituisaun Nasionál Direitus Umanus (NHRI), PDHJ kumpre nia mandatu liuhosi nia servisu prinsipál haat: supervizaun ba polítika públika, proteje direitu liuhosi atendementu keixa, promove sensibilizasaun, no prevensaun liuhosi monitorizasaun.
Konklui nia intervensaun, Monteiro destaka dezafiu sira ne’ebé la’o daudaun, inklui migrasaun irregulár, dependénsia ekonómika ba remitanse, no frakeza sira iha implementasaun tratadu internasionál sira. Nia reforsa kompromisu PDHJ nian ba kolaborasaun rejionál liuhosi Fórum Nasionál Instituisaun Direitus Umanus Sudeste Aziátiku (SEANF) hodi dezenvolve mekanizmu protesaun transfronteirisu no defende kooperasaun bilaterál, hanesan ho Indonézia nia Komnas HAM, atu garante direitu traballadór migrante hotu-hotu nian tantu iha rai-laran no iha rai-li’ur respeitadu.
This post is also available in: English


