Ave Caicoli, Dili, Timor-Leste

info@pdhj.tl

  • tp
  • en

PDHJ Apela ba Lei Dijitál Komprensivu no Instituisaun Forte atu Proteje Direitu Timorense

Dili, 15 janeiru 2026 – Provedoria Direitus Umanus no Justisa (PDHJ) husu ona ba instituisaun estadu no parseiru sosiál hotu-hotu atu atua ho urjénsia no matenek hodi esbosa, formula, no pasa Lei Protesaun Dadus ida ne’ebé komprensivu no Lei Krime Sibernétiku ida ne’ebé ekilibradu. Apelu ne’e halo durante intervensaun xave PDHJ nian iha semináriu públiku “Harii Ponte ba Direitu Dijitál no Lakuna Lejizlativa sira: Avansa Enkuadramentu polítika dijitál iha Timor-Leste,” ne’ebé hala’o iha Otél Timor Plaza iha loron 15 janeiru 2026. PDHJ subliña katak desizaun vinkulasaun foin lalais ne’e hosi Tribunál Rekursu, ne’ebé apoia PDHJ nia Petisaun 2025 ba Omisaun kona-ba aujénsia lei protesaun dadus, transforma ona knaar lejislativu ida-ne’e hosi prioridade polítika ba obrigasaun konstitusionál imediata hodi hakotu estadu nia “fallansu legál ofisiál.”

Iha ninia aprezentasaun, PDHJ fornese kuadru definitivu ida ba lejizlasaun ne’ebé presiza, klarifika katak Lei Protesaun Dadus ida tenke proteje indivíduu nia “an-rasik” liuhosi estabelese dadus pesoál nu’udar estensaun ba pesoál, enkuantu Lei Krime Sibernétiku tenke proteje sidadaun sira hosi “prejuízu dijitál” liuhosi kriminaliza aktu malisiozu espesífiku sira. Instituisaun ne’e rekomenda pilar xave tolu tuir ninia mandatu konstitusionál: Klareza (presizaun) iha esbosu legál atu asegura serteza; Verifikasaun no Balansu, ne’ebé presiza supervizaun judisiál ba podér investigativu estadu hotu-hotu; no kriasaun Komisaun Protesaun Dadus Independente ida ne’ebé forte ho autoridade tomak atu halo auditoria no fó sansaun ba entidade públiku no privadu.

PDHJ alerta katak pasa lejizlasaun lahó planu paralelu nasionál ba kapasitasaun sei kria “ponte laiha destinasaun-ka la ba fatin ida,” envezde troka de’it lakuna lejislativa ida ho lakuna implementasaun ne’ebé luan liu. Tanba ne’e, instituisaun ne’e insiste katak lei sira ne’e rasik tenke aliña ho planu orsamentál no Planu Nasionál ba Kapasitasaun Dijitál ba juis no investigadór sira, Kampaña Literasia Dijitál, no iha Protokolu Koordenasaun Inter-Ajénsia ne’ebé klaru. Aprosimasaun integradu ne’e esensial atu asegura lei sira nia funsaun iha pratika, husi tribunal to’o komunidade sira iha munisipiu sira.

PDHJ elojia diálogu konstrutivu ne’ebé ne’ebé organiza husi the Asia Foundation no Fundasaun Hadomi Timor. Provedór reafirma ninia prontidaun atu kolabora kle’an ho Governu, Parlamentu, sosiedade sivíl, no parseiru internasionál sira atu kumpre mandatu Tribunál nian. “Ita tenke harii lei dijitál ne’ebé di’ak no instituisaun ne’ebé forte atu nune’e sidadaun timoroan ida-idak nia direitu no dignidade hetan protesaun iha era dijitál.”

This post is also available in: English

Notisia seluk

PDHJ no APT Promove Workshop Prevensaun Tortura Hodi Mellora Kapasidade Monitorizasaun Detensaun

Díli, 17 marsu 2026 – Provedoria dos Direitos Humanos e Justiça (PDHJ), parseria ho Asosiasaun ba Prevensaun Tortura (APT), konvoka workshop kona-ba prevensaun tortura,...

PDHJ Fortalese Kapasidade Autoridade Komunitáriu iha Metinaro liu husi Formasaun Direitus Umanus

Metinaro, 10-12 marsu 2026- Diresaun Promosaun Provedoria Direitus Umanos no Justisa (PDHJ) realiza treinamentu loron tolu kona-ba Direitus Umanus no Governasaun Di’ak ba autoridade...

PDHJ Partisipa Diskusaun kona-ba Programa Governasaun Eletrónika ba Sistema Judisiáriu

Díli, 12 marsu 2026 -Provedór Direitus Umanus no Justisa, Virgílio da Silva Guterres “Lamukan”, hamutuk ho Provedóra-Adjunta Direitus Umanus, Maria Marília da Costa, partisipa...

Provedór Husu Abordajen Bazeia ba Direitus Umanus ba Planeamentu Urbanu no Despeju iha Timor-Leste

Díli, 11 marsu 2026 - Provedór Direitus Umanus no Justisa, Virgílio da Silva Guterres “Lamukan”, partisipa nu’udar oradór prinsipál iha diálogu ida entre Governu...