Ave Caicoli, Dili, Timor-Leste

info@pdhj.tl

  • tp
  • en

PDHJ Submete Relatóriu Independente Timor-Leste ba Siklu Dahaat Revizaun Periódika Universál

Dili, 17 jullu 2026 –Provedoria Direitus Umanus no Justisa (PDHJ) ofisialmente submete relatóriu parte interesada independente ba Konsellu Direitus Umanus Nasoins Unidas nian ba Siklu Dahaat Revizaun Periódika Universál (UPR) Timor-Leste nian, hodi reafirma nia kompromisu atu promove no proteje direitus umanus iha nasaun.

Submisaun ne’e aprezenta PDHJ nia avaliasaun independente kona-ba situasaun direitus umanus iha Timor-Leste dezde Siklu UPR datoluk iha tinan 2021. Relatóriu ne’e prepara bazeia ba keixa sira ne’ebé PDHJ simu entre tinan 2021 no 2026, monitorizasaun ba instituisaun públika sira, revizaun ba lei no polítika relevante sira, konsulta ho sosiedade sivíl, Unidade Asesoria Direitus Umanus Nasaun Unidas ni’an, diretór programatiku sira.  PDHJ nian, Asesór Jurídiku instituisaun nian, no peskiza ne’ebé hala’o husi PDHJ nia unidade Jurídiku, Administrativu no Peskiza.

The submission presents PDHJ’s independent assessment of the human rights situation in Timor-Leste since the Third UPR Cycle in 2021. The report was prepared based on complaints received by PDHJ between 2021 and 2026, monitoring visits to public institutions, a review of relevant laws and policies, consultations with civil society organizations, the United Nations Human Rights Advisor, PDHJ programme directors, the institution’s Legal Advisor, and research conducted by PDHJ’s Legal, Administrative and Research units.

Relatóriu ne’e subliña tantu progresu ne’ebé alkansa ona no mós dezafiu direitus umanus ne’ebé sei iha ne’ebé Timor-Leste hasoru. Ida-ne’e kontein rekomendasaun sira iha área xave sira, inklui ratifikasaun ba tratadu internasionál sira direitus umanus nian ne’ebé pendente, hametin enkuadramentu nasionál direitus umanus nian, prevene tortura no uza forsa ne’ebé maka’as liu, hadi’a kondisaun prizionál sira, implementasaun rekomendasaun sira justisa tranzitória nian, proteje liberdade espresaun nian, habelar asesu ba kuidadu saúde ho kualidade, edukasaun no bee-moos, abordajen ba ekualidade jéneru, promosaun ba ekualidade jéneru hametin direitu labarik sira nian, ema ho defisiénsia no ema LGBTIQ+ sira, no hasa’e protesaun hasoru tráfiku umanu.

Hanesan Timor-Leste nia Instituisaun Nasionál Direitus Umanus, PDHJ nia submisaun kontribui perspetiva independente direitus umanus ba prosesu UPR no ho objetivu atu apoia diálogu konstrutivu entre Governu Timor-Leste, Nasoins Unidas, no parte interesada sira seluk hodi avansa kompromisu direitus umanus nasaun nian.

Revizaun Periódika Universál maka mekanizmu revizaun entre kolega sira ne’ebé úniku hosi Konsellu Direitus Umanus Nasoins Unidas nian iha ne’ebé rejistu direitus umanus hosi Estadu-membru ONU nian ida-idak hetan revizaun kada tinan haat ho balun. Parte interesada nia submisaun sira husi Instituisaun Nasionl Direitus Umanus no organizasaun sosiedade sivl sira forma parte importante husi prosesu revizaun, fornese informasaun independente hodi komplementa relatriu nasionl Estadu nian.

Lee relatóriu UPR iha ne’e: https://www.pdhj.tl/wp-content/uploads/2026/07/PDHJ-2026-UPR-Submission-PDF.pdf 

This post is also available in: English

Notisia seluk

Provedór Lansa Konstrusaun Muru Protesaun ba Edifísiu PDHJ Delegasaun Territoriál Same

Same, Manufahi, 21 lullu 2026 – Provedór Direitus Umanus no Justisa, Virgílio da Silva Guterres “Lamukan”, hamutuk ho Prezidente Autoridade Munisípiu Manufahi, Luis Marçal...

Tribunál Rekursu Rejeita Petisaun Provedór nian Maibé Rekoñese Nesesidade Urjente ba Lei Justisa Juvenil

Díli, 16 jullu 2026 – Tribunál Rekursu rejeita ona petisaun ne’ebé hato’o hosi Provedór Direitus Umanu no Justisa (PDHJ) hodi husu deklarasaun omisaun lejizlativa...

Provedór Alerta Hasoru “Vakuu Responsabilidade” Bainhira Komisaun Lia-loos Nian Taka

Díli, 15 jullu 2026– Iha intervensaun iha Konferénsia Internasionál kona-ba Lia-loos, Memória, no Justisa, Provedór Direitus Umanus no Justisa, Virgílio da Silva Guterres "Lamukan",...

Provedór Aprezenta Relatóriu Anuál PDHJ 2025 ba Parlamentu Nasionál

Dili, 13 jullu 2026 – Provedór Direitus Umanus no Justisa, Virgílio da Silva Guterres “Lamukan”, akompaña husi Provedór- Adjuntu Governasaun Di’ak, Rigoberto Monteiro, Provedóra-Adjunta...