Provedóra-Adjunta Maria Marilia Hola Parte iha Forum Prosesu Tuban iha Bali, Advokasia ba Dame no Rekonsiliasaun

Bali, Indonézia | 21–23 marsu 2025 — Provedóra-Adjunta ba Direitus Umanus, Maria Marília da Costa, akompaña husi Elsa do Rosario Viegas da Costa, Diretóra Asisténsia Públika, partisipa iha Fórum Prosesu Tuban ne’ebé hala’o iha Bali, Indonézia. Reprezenta Provedoria ba Direitus Umanus no Justisa (PDHJ), Maria Marília mós entre panelista sira ne’ebé hetan konvite iha enkontru rejionál ne’e, ne’ebé halibur partisipante timoroan na’in 15 hosi Timor-Leste no Indonézia hodi haburas diálogu inkluzivu kona-ba konfiansa, rekonsiliasaun, no direitu atu fila.

Fórum loron tolu, ne’ebé hetan apoiu hosi Feto Mediadór Dame sira Sudeste Aziátiku nian (SEAWPM, sigla Ingléz), sai hanesan espasu ida ne’ebé ladun akontese no seguru iha ne’ebé lian sira hosi parte oioin hosi konflitu 1999 nian—inklui eis-kombatente rezisténsia sira, desendente sira hosi grupu pró-autonomia sira, ema dezlokadu sira, no sosiedade sivíl—halibur hamutuk hodi fahe istória sira, lamentasaun sira, no avansu sira ba esplora dame ba tempu naruk. Diskusaun sira destaka trauma ne’ebé seidauk rezolve, falta atu hateten lia-loos ne’ebé inkluzivu, no nesesidade ba justisa no dignidade nu’udar elementu sentrál sira rekonsiliasaun nian. Partisipante sira subliña katak edukasaun no memória istórika tenke hala’o papél hodi taka divizaun entre komunidade sira iha Timor-Leste no sira ne’ebé sei moris iha dezlokasaun iha rejiaun NTT Indonézia nian.

Iha ninia intervensaun, Maria Marília reafirma PDHJ nia kompromisu atu apoia inisiativa sira ne’ebé iha abut iha direitus umanus no rekonsiliasaun, hodi subliña katak pás loloos tenke harii iha fundasaun umanidade ne’ebé fahe, dignidade, no inkluzividade. Fórum ne’e konklui ho partisipante sira ne’ebé konkorda kona-ba pasu konkretu lubuk ida—inklui esbosu Deklarasaun Tuban nian, plataforma rekonsiliasaun ne’ebé lidera husi komunidade, no koordenasaun polítika kona-ba repatriasaun no sidadania—hodi asegura katak prosesu kura no reintegrasaun bele akonteste depois eventu ne’e.

This post is also available in: English

Notisia seluk

RASP Hala’o Diskusaun Meza Redonda Dahuluk iha 2026 hodi Hametin Kooperasaun kona-ba Prizioneiru sira-nia Direitus Umanus

Dili, 22 outubru 2026 — Rede Apoiu Servisu Prizionál (Rede Apoiu Servisu Prizional – RASP), liuhosi Asosiasaun HAK, hala’o diskusaun meza redonda dahuluk tinan...

OHCHR Realiza Misaun Avaliasaun Nesesidade Hodi Hametin Kapasidade Institusionál PDHJ nian iha Timor-Leste

Dili, 21 Outubru 2026 —Provedoria Direitus Umanus no Justisa (PDHJ) Timor-Leste nian ohin hala'o enkontru abertura ida ho delegasaun ida husi Gabinete Komisáriu Aas...

PDHJ, Unidade Asesoria Direitus Umanus ONU no Sentru Formasaun Polisia Haforsa Kapasidade Direitus Umanus Ofisial Polisia Dili

Dili, 20 outubru 2026 – Ekipa formadór husi Provedoria Direitus Umanus no Justisa (PDHJ), Unidade Asesoria Direitus Umanus Nasoens Unidas (UADU), no Sentru Formasaun...

SEANF DEZKUALIFIKA KOMISAUN NASIONÁL DIREITU UMANUS MYANMAR (MNHRC) HUSI MEMBRU IHA SEANF

KUALA LUMPUR (19 OUTUBRU 2026) – Konsellu Administrasaun hosi Fórum Nasionál Direitus Umanus Sudeste Aziátiku (SEANF) desidi iha loron 1 outubru 2026 atu deskualifika...